Ostrovica je planina vulkanskog porekla. Nalazi se u centralnom delu Šumadije, sverozapadno od Rudnika. Mnogi ovu 758 metara visoku vulkansku kupu svrstavaju u rudničke vrhove, mada se on vidljivo razlokuje i izdvaja od pitomog i zaravnjenog Rudnika. Uspon na Ostrovicu moguć je samo po lepom i suvom vremenu. Strme stene pri vrhu su obrasle mahovinom i dovoljno je samo malo vlage pa da taj deo postane neprelazna prepreka. Kada se popnete do vrha i otkrijete temelje grada, možete samo da se pitate ko je tu uspeo da napravi grad i kako se do tog grada dolazilo. Pitanje je da li je to uopšte i bio grad ili samo osmatračnica. Šta god da je bilo, sigurno je da je na tom mestu postojalo još u antičko doba.
Župski grad Ostrovica se prvi put pominje u trinaestom i četrnaestom veku, tokom radova koje su Srbi vodili sa Ugarima. Osnovna namena utvrđene Ostrovice i …

Pričaju ljudi da je ispod brda Oplenac nekad rasla velika razgranata topola. Od razgranatog stabla su se granali i putevi na sve četri strane sveta. Na sever je vodio put preko Mladenovca za Beograd. Zapadni put je vodio preko Aranđelovca za Valjevo i Šabac, istočni preko Velike Plane za Požarevac i Smederevo a na jug preko Stragara za Kragujevac i Rudnik. U Topoli je živeo Karađorđe i tu su njegovi potomci podigli grobnu crkvu koja je ukrašena kopijama najlepših srpskih fresaka u mozaiku. Karađorđevići su podigli vinograde na Oplencu, vinske podrume i letnju rezidenciju. Dani berbe su postali tradicionalna manifestacija pod nazivom Vašar u Topoli.
Miloš Obrenović je više voleo banju pod Bukuljom i u njoj je podigao crkvu koju je posvetio Svetom Aranđelu. Od tada se naselje Vrbice i deo Bukovika naziva Aranđelovac. Bukovička banja je poznata po …

Levač je južni deo Šumadije tik uz Zapadnu Moravu. Stisnut je između Juhora i Gledićkih planina a na Veliku Moravu izlazi preko brežuljkastog Temnića. Krenuo sam tragom rozeta moravske škole a završio sakupljajući priče iz Levačkog kraja. Selo Bela Voda se nalazi na pola puta između Trstenika i Kruševca ali na levoj obali Zapadne Morave. Poznato je po majstorima kamenorescima koji i danas prave čuvene rozete. Posetio sam majstora koga zovu Rade Neimar i otkrio šta sa jednim čekićem, dva dleta i beskrajnim strpljenjem može da se napravi od kamena. Majstor Rade je napravio lepe rozete ali relativno male pa sam krenuo put Ljubostinje koju krasi jedna od impresivnijih rozeta.
Manastir Ljubostinju su …

 
Manastir Pokajnica se nalazi u ataru Starog Sela, odnosno 5 km od centra Velike Plane. Manastirska crkva-brvnara posvećena je Svetom ocu Nikolaju Mirikijskom (letnji Sveti Nikola), odnosno prazniku Prenosa njegovih moštiju, i ulazi u red najznačajnih crkvi ove vrste u Srbiji te je proglašena za spomenik izuzetne vrednosti. Crkvu je, 1818. godine, uz novčanu pomoć Miloša Obrenovića i prekljinjanje Knjeginje Ljubice, podigao knez smederevske nahije Vujica Vuličević u znak pokajanja zbog ubistva svog kuma Vožda Karađorđa. Godina podizanja crkve je urezana u brvno s leve strane ulaznih vrata, a ista godina navedena je i u natpisu na ikoni svetog Đorđa na ikonostasu koji daje podatke o zadužbinaru: “Siju cerkov ogradi gospodar Vujica za spomen, 1818″. Cela građevina leži na kamenim temenjima a građena je od masivnih hrastovih brvana. Crkva ima neuobičajeni oblik elipse …

Priča se da je despotica Jerina skončala u Ostrovičkom gradu na Rudniku od ruke svoga sina. Rudnik ili kako ga zovu Krov Šumadije je uz Novo Brdo bio glavni izvor prihoda despota Stefana i Đurađa. Iako je Srbija bila u vazalnim odnosima prema Turcima u to vreme su na Rudnik dolazili nemački rudari da rade a u gradu je postojala stalna dubrovačka kolonija. Rudnik je bio poslednje uporište Srbije koju su Turci polako satirali ali i mesto odakle je počeo opšti ustanak posle čega su Turci isterani iz zemlje. Na planini se nalazi nekoliko značajnih manastira; Vraćevšnica, Voljavča, Blagoveštenje, Nikolje, Ramaća i svi su zadužbine despotovih vojvoda.
Po predanju je jedan vojvoda kneza Lazara krenuo u boj na Kosovo ali se setio da se nije pričestio sa vojskom. Vratio se nazad i posle pričesti je ponovo krenuo na Kosovo ali je sreo ostatke Lazareve poražene vojske. U znak zahvalnosti …

Gruža, dolina ružom rimovana je najpitomiji deo Šumadije. Čak je i ćudljiva reka Gruža ukroćena i pretvorena u veliko jezero. Severno od jezera, prema visovima Rudnika i Ješevice se iz pitome doline izdižu oštri vrhovi kakvih nema ni na Prokletijama. Te stene, uz obližnju Ostrovicu su geološki suvenir davnih vulkanskih aktivnosti ovih, rudom bogatih planina. Postoji priča da je Gruža nekad bila mnogo veće jezero i da su za šiljate stene vezivani čamci. Na oštrim stenama se nalaze ostaci grada koji je utvrdio despot Stefan Lazarević. Grad Borač su osvojili Mađari a Turci su ga spalili do temelja. Ispod stena, u gustom šumarku je sačuvana crkva koju legenda vezuje za Grdanu, sestru cara Dušana a majku Vukašina Mrnjavčevića.
Okolina Boračkog krša je bila omiljeno lovište cara Dušana. Lovci se u Gruži okupljaju i danas. Druge nedelje u februaru, Borač je …

Smatra se da najlepši prizor koji u Srbiji može da se vidi je pogled koji se sa Kablara pruža na susedni Ovčar i izuvijane meandre koje Zapadna Morava pravi po izlasku iz uzane klisure. U klisuri se nalazi banja, jezero, nekoliko hotela i odmarališta i niska od deset manastira. Klisura je i važno stanište ptica pa je i zaštićena kao specijalni rezervat prirode. Postoji predanje da je nekad davno celo Dragačevo bilo pokriveno velikim jezerom. Za oštre stene na vrhu planine Jelice su tada vezivali čamce. Onda je voda provalila bedem Ovčara i Kablara i jezero je oteklo Moravom. Priču je verovatno smislio neko koga je rano zimsko jutro zateklo na vrhu Kablara. Magla koja ispunjava požešku kotlinu silovito se probija kroz …